De tube zonnebrand staat sinds half september achterin de badkamerkast. Logisch, de zon voelt inmiddels als een vage herinnering aan de vakantie. Toch is dit precies het moment waarop twee Nederlandse dermatologen het hardst met elkaar van mening verschillen. De een noemt dagelijks smeren in oktober zonde van je tijd. De ander waarschuwt dat je dan juist een risico neemt dat je zelf niet ziet aankomen.
Wat de UV-index eigenlijk meet
Elke dag berekent het KNMI de zonkracht, internationaal bekend als de UV-index. Die waarde geeft aan hoe sterk de UV-straling op de grond is, meestal rond het middaguur gemeten. Dermatoloog Daniel Kadouch gebruikt die index als vuistregel: zolang de zonkracht onder de 3 blijft, levert UV-straling in de praktijk geen schade op en is smeren niet nodig. In Nederland zit die waarde buiten de zomer bijna altijd onder die grens, met twee duidelijke uitzonderingen: een skivakantie in de bergen en een reis naar een zonnig zuidelijk land. Je kunt de actuele zonkracht gewoon opzoeken via de uitlegpagina van het KNMI voordat je een hele dag buiten doorbrengt.
Waarom twee dermatologen het niet eens zijn
Het verschil van mening draait niet om feiten, maar om welk deel van de UV-straling je meeneemt. Kadouch kijkt vooral naar UVB, de straling die zonnebrand veroorzaakt en waarvoor de UV-index is gebouwd. Marianne Crijns, dermatoloog bij het Antoni van Leeuwenhoek, legt de nadruk op UVA. Die straling dringt dieper de huid in, blijft het hele jaar door ongeveer even sterk aanwezig en draagt volgens haar wel degelijk bij aan huidveroudering en huidkanker op de lange termijn. Haar advies is niet dagelijks verplicht smeren, maar wel meer dan alleen een flesje meenemen naar Spanje. Wie toch zijn routine aanpast voor het najaar, kan trouwens ook eens kijken naar de skinimalism-trend, waarbij minder producten juist meer voor je huid doen.
Huidkanker groeit sneller dan elke andere kankersoort in Nederland
De discussie over een paar minuten UV-blootstelling lijkt klein, totdat je de cijfers ernaast legt. Volgens de meest recente factsheet van KWF Kankerbestrijding kregen ruim 80.000 mensen in Nederland in 2025 een vorm van huidkanker, en overleden in 2024 1.002 mensen aan de ziekte. Huidkanker is daarmee niet alleen de meest voorkomende kankersoort in ons land, de incidentie stijgt ook harder dan je op basis van vergrijzing alleen zou verwachten. Het Nationaal Huidfonds verwacht dat het aantal nieuwe diagnoses in 2032 richting de 100.000 per jaar gaat. Dat is de reden dat het ministerie van VWS het RIVM een Zonkrachtactieplan heeft laten opstellen, samen met KWF en IKNL, om de communicatie over UV-blootstelling eenduidiger te maken.
Wanneer smeren in de herfst wél zin heeft
Drie situaties maken het verschil, ook als je in Nederland blijft. Sneeuw reflecteert UV-straling zo sterk dat de blootstelling bijna verdubbelt, dus bij een eerste wintersportweekend hoort gewoon een factor hoge zonnebrand, ook op bewolkte dagen. Glas houdt UVB grotendeels tegen, maar laat UVA vrij door, dus wie veel uren achter een raam met volle zoninval zit, zoals in de auto of bij een bureau op het zuiden, loopt op de lange termijn meer blootstelling op dan het gevoel suggereert. En een weekendje weg naar een zonnig land verandert de rekensom volledig, ook buiten het hoogseizoen. Voor de rest van een gewone grijze Nederlandse herfstdag is een dagcrème met SPF 15, zoals veel bodylotions en gezichtscrèmes die inmiddels standaard bevatten, voldoende als basisbescherming. Benieuwd welke actieve ingrediënten daarin precies zitten? Daar gaat dit artikel over serum in bodylotion verder op in.
De vitamine D-kant van het verhaal
Er is nog een reden om in de herfst niet overdreven angstig met zonnebrand te gaan smeren, en die gaat juist over gezondheid in plaats van risico. De natuurlijke aanmaak van vitamine D daalt zodra de dagen korter worden, en die vitamine maakt je lichaam alleen aan via blote huid in zonlicht, niet via een factor 50 crème. Dermatoloog Wouter Plasmeijer noemt een kwartier tot een half uur buiten zijn, met handen en gezicht onbedekt, meestal al genoeg om die aanmaak op gang te houden. Het is dus geen kwestie van altijd zoveel mogelijk smeren, maar van smeren op de momenten die er echt toe doen en de rest van de tijd gewoon naar buiten gaan zonder paniek.
Dit is wat je deze herfst anders doet
Je hoeft je zonnebrand niet elke ochtend standaard mee te nemen zodra het buiten grijs wordt. Check voordat je een hele dag buiten doorbrengt kort de zonkracht, en laat die boven de 3 uitkomen voordat je je druk maakt. Houd je tube wel binnen handbereik voor de drie momenten waarin de herfst je toch verrast: de eerste sneeuwdag op de piste, een weekje zon in het zuiden, of een werkplek waar de zon een groot deel van de dag recht op je raam staat. En als je toch je verzorgingsroutine onder de loep neemt voor het nieuwe seizoen, is dit ook een mooi moment om te kijken of je herfstlook al klopt bij de rest van je verzorging. Grote kans dat je huid je over een paar jaar dankt voor die paar seconden extra aandacht nu.